अनलाइनखबरका अनुसार लगातार ६ कारोबार दिन घटेको सेयर बजार मंगलबार ९.२४ अंकले बढेको छ। वृद्धिपछि नेप्से परिसूचक २५२२ अंकमा कायम भएको छ। तर बजार बढ्दा पनि कारोबार रकम अघिल्लो दिनको तुलनामा घटेर २ अर्ब ८९ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ। त्यसैले यो वृद्धि तत्कालै बलियो पुनरागमन हो कि घट्दो प्रवृत्तिबीचको एकदिने सुधार मात्र, प्रश्न अझै खुला छ।
सूचक बढ्यो, तर कारोबारको आधार खुम्चियो
अघिल्लो दिन बजारमा ३ अर्ब ६४ करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको थियो। मंगलबार परिसूचक उकालो लागे पनि कारोबार रकम २ अर्ब ८९ करोडमा झर्यो। अर्थात् सूचकमा सुधार देखिए पनि बजारमा पैसाको सहभागिता अघिल्लो दिनभन्दा कमजोर रह्यो।
सेयर बजारमा परिसूचकको दिशा महत्वपूर्ण हुन्छ। तर कारोबार रकमले त्यो दिशालाई कति बलियो आधार प्राप्त छ भन्ने बुझ्न मद्दत गर्छ। यहाँ सूचक ९.२४ अंकले बढेको तथ्य स्पष्ट छ। कारोबार रकम घटेको तथ्य पनि त्यत्तिकै स्पष्ट छ। यी दुई तथ्यलाई अलग गरेर हेर्दा बजार सुधारको गुणस्तरबारे तत्काल उत्साहित हुने आधार सीमित देखिन्छ।
लगातार ६ दिनको गिरावटपछि आएको वृद्धि मनोवैज्ञानिक रूपमा भने महत्वपूर्ण हुन सक्छ। घटिरहेको बजारमा एक दिनको सकारात्मक कारोबारले लगानीकर्ताको ध्यान फेरि तान्न सक्छ। तर नीतिगत विचलन यहीँबाट सुरु हुन्छ—एक दिनको हरियो सूचकलाई दीर्घकालीन दिशाको प्रमाण मान्ने। उपलब्ध तथ्यले त्यस्तो निष्कर्षलाई पुष्टि गर्दैन।
लगानीकर्ताले के हेर्ने?
अबको कारोबारमा पहिलो ध्यान नेप्सेको स्तरले निरन्तरता पाउँछ कि पाउँदैन भन्नेमा हुनेछ। एक दिन ९.२४ अंकको वृद्धि भयो। त्यसपछि बजारले थप दिनमा पनि सकारात्मक दिशा कायम गर्छ वा फेरि दबाबमा फर्किन्छ, त्यसले मंगलबारको वृद्धिको अर्थ स्पष्ट गर्नेछ।
दोस्रो संकेत कारोबार रकम हो। मंगलबार बजार बढ्दा कारोबार ३ अर्बमुनि रह्यो। आगामी कारोबारमा सूचक बढे पनि रकम कमजोर रह्यो भने वृद्धि सीमित समूह वा सीमित कारोबारमा आधारित हुन सक्छ। त्यसको विपरीत सूचकसँगै कारोबार रकम पनि बढेमा बजारमा सहभागिता विस्तार भएको संकेत मिल्न सक्छ। अहिले त्यस्तो निष्कर्ष निकाल्न आवश्यक आधार छैन।
लगानीकर्ताका लागि यसको अर्थ सरल छ। नेप्से २५२२ अंकमा पुगेको तथ्यलाई मात्र आधार बनाएर बजारको नयाँ चक्र सुरु भएको मान्नु जोखिमपूर्ण हुन्छ। लगातार ६ दिनको गिरावटपछि आएको सुधारलाई अघिल्लो कमजोरीको सन्दर्भमा पढ्नुपर्छ। सूचक बढ्यो, तर कारोबार घट्यो—बजारले यही विरोधाभास देखाएको छ।
सुधार कि अस्थायी राहत?
समाचारमा बजारको एकदिने दिशा सजिलै शीर्षक बन्छ। तर बजारको वास्तविक अवस्था शीर्षकभन्दा बाहिर हुन्छ। मंगलबारको तथ्यांकले गिरावटको शृङ्खला तोडिएको देखाउँछ, तर कारोबारको आकारले सुधारमा व्यापक सहभागिता थियो भनेर प्रमाणित गर्दैन।
यसलाई बजारमा पूर्ण विश्वास फर्किएको घोषणा पनि गर्न मिल्दैन। त्यस्तै, एक दिनको वृद्धिलाई अस्वीकार गरेर बजार फेरि घट्छ भन्नु पनि तथ्यमा आधारित हुँदैन। अहिले उपलब्ध जानकारीले यति मात्र भन्छ—छ दिनको लगातार गिरावटपछि नेप्से बढेको छ र कारोबार रकम घटेको छ।
बजार विश्लेषणमा पारदर्शिता भनेको बढेको अंक मात्र देखाउनु होइन, त्यससँगै घटेको कारोबार पनि देखाउनु हो। जवाफदेहिता भनेको लगानीकर्तालाई उत्साहको आधा तथ्य होइन, सम्पूर्ण तस्वीर दिनु हो। मंगलबारको तस्वीरमा हरियो सूचक छ, तर त्यसको पछाडि २ अर्ब ८९ करोडको कारोबार मात्र छ।
अब बजारले प्रमाण दिनुपर्नेछ। के नेप्से २५२२ अंकमाथि टिकेर थप सुधारतर्फ जान्छ, वा छ दिनको गिरावटपछि आएको यो वृद्धि पनि अर्को अस्थायी विराममै सीमित हुन्छ?
थप पढ्नुहोस्: सेयर बजारका दुई पक्ष: आज स्पष्ट र Tale of Two Economies: Record External.