नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापाले पार्टी प्रतिपक्षको सिटमा पुगेपछि संसदीय भूमिकाको पुनःपरिभाषा आवश्यक रहेको सन्देश दिएका छन्। आइतबार ललितपुरको सानेपास्थित पार्टी केन्द्रीय कार्यालयमा आयोजित 'सुवर्ण शमशेर इकोनोमिक सिरिज' कार्यक्रममा बोल्दै उनले संसद्मा जनसरोकारका विषयलाई सशक्त ढंगले उठाउन पार्टीका नेता तथा कार्यकर्ता सुसूचित हुनुपर्ने बताए। यो भनाइले प्रतिपक्षको कार्यशैलीमा पार्टीले अपेक्षा गरेको मापदण्डसमेत संकेत गर्छ।
प्रतिपक्षको भूमिका र पार्टीको तयारी
थापाले प्रतिपक्षको हैसियतले निर्वाह गर्नुपर्ने उत्तरदायित्व स्पष्ट पार्नुपर्नेमा जोड दिए। संसदीय जिम्मेवारीलाई प्रभावकारी रूपमा निर्वाह गर्न र नीतिगत विषयमा स्पष्ट हुनका लागि यस्ता छलफलहरू महत्त्वपूर्ण हुने उनले उल्लेख गरे। पार्टीका नेताहरू बौद्धिक र समसामयिक विषयमा शिक्षित हुनुपर्ने, नयाँ विषयवस्तुबारे जानकारी राख्नुपर्नेमा उनको जोड थियो। यस्ता कार्यक्रमले कार्यकर्ताको जिज्ञासा र रुचि बढाउने उनको विश्वास छ। 'सुसूचित कार्यकर्ता' को अवधारणा नयाँ होइन, तर प्रतिपक्षमा पुगेको पार्टीको सन्दर्भमा यसले विशेष अर्थ राख्छ। सरकारको नीतिगत विचलनको विरोधमा संसद्मा प्रभावकारी आवाज उठाउन पहिले आन्तरिक ज्ञानको जग चाहिन्छ, र 'सुवर्ण शमशेर इकोनोमिक सिरिज' ले त्यही जग तयार पार्न खोजेको स्पष्ट छ।
'कुशलतापूर्वक निर्वाह' को व्यावहारिक आधार
कार्यक्रममा थापाले भने, 'हामी अहिले प्रतिपक्षको जिम्मेवारीमा छौं र संसदमा हाम्रा केही निश्चित उत्तरदायित्वहरू छन्। ती जिम्मेवारीलाई कसरी कुशलतापूर्वक निर्वाह गर्ने भन्ने विषयमा गम्भीर छलफल आवश्यक छ।' आजको छलफलबाट साथीहरूले थप जानकारी प्राप्त गर्ने र भोलिका दिनमा विभिन्न विषयमा व्यापक दृष्टिकोण बनाउन मद्दत पुग्ने उनको भनाइ छ। कार्यक्रममा उठाइएका विषय र प्राप्त सुझावहरू संसद्मा पुर्याइने प्रतिबद्धता उनले जनाए। यसको अर्थ 'सिरिज' कार्यक्रमलाई पार्टीको नीतिगत तयारीको माध्यमका रूपमा हेरिएको छ, जहाँ संसदीय समितिमा हुने बहसमा कांग्रेसको तयारीलाई बलियो बनाउने अपेक्षा राखिएको छ।
नीतिगत दूरी र अनुत्तरित प्रश्न
यो भनाइ त्यतिबेला आएको छ जब संसद्मा सरकारको नीतिगत निर्णयहरूप्रति पारदर्शिता र जवाफदेहिताको प्रश्न उठ्दै आएको छ। सभापतिले 'कुशलतापूर्वक निर्वाह' को शब्दावली प्रयोग गरे पनि प्रतिपक्षको संसदीय उपस्थिति, मतदानको ढाँचा र सार्वजनिक लेखाजोखाको संयन्त्र भने अझै अस्पष्ट छ। बौद्धिक छलफल र कार्यकर्ता प्रशिक्षणले मात्र प्रतिपक्षको आवाज संस्थागत हुँदैन, त्यसको लागि संसदीय उपकरणको निरन्तर प्रयोग र सरकारका निर्णयमाथि नियमित जवाफदेही खोज्ने संस्कृति पनि उत्तिकै जरुरी छ।
अब प्रश्न तीखो छ: 'सुवर्ण शमशेर इकोनोमिक सिरिज' जस्ता बौद्धिक छलफलले संसद्मा कांग्रेसको आवाज कति सशक्त बनाउँछ, र त्यसको व्यावहारिक मापन कसले र कहिले गर्ने?
Related reading: कांग्रेसकाे १५ औँ महाधिवेशनमा गगन थापाले and कांग्रेस नीति प्रतिष्ठानको सातौँ बैठक सम्पन्न.